Γνωρίζετε τα Ήθη και τα έθιμα του Δωδεκαημέρου στη Σύρο; Διαβάστε τα

Η προετοιμασία για τις γιορτές του Δωδεκαημέρου ξεκινούσε ένα μήνα πριν.

1
Ήθη, έθιμα, Δωδεκαημέρου, Σύρος

Παραμένουν αναλλοίωτα στο χρόνο και αποτυπώνουν παλιές συνήθειες που η σύγχρονη εποχή δεν έχει καταφέρει να τις εξαφανίσει. Τα έθιμα των Χριστουγέννων διαφέρουν από τόπο σε τόπο, έχουν, όμως, έναν κοινό παρονομαστή: την ελπίδα που φέρνει η γέννηση του Χριστού.

Η προετοιμασία για τις γιορτές του Δωδεκαημέρου ξεκινούσε ένα μήνα πριν…

Τέλος Νοέμβριου, το αργότερο μέχρι της Αγίας Βαρβάρας έβαζαν σε πλαστικά, ρεβίθια και φακές για να είναι έτοιμα τις γιορτές και να στολίσουν με πρασινάδα το σπίτι.

Όσοι έφτιαχναν και φάτνη τα έβαζαν και στην φάτνη.

Στο κάτω μέρος του πλαστικού έβαζαν λίγο βαμβάκι για να είναι ζεστά και να μεγαλώσουν πιο γρήγορα.

Μία εβδομάδα πριν τα Χριστούγεννα οι νοικοκυρές καθάριζαν το σπίτι, ξεσκόνιζαν τα πάντα, άσπριζαν το σπίτι εξωτερικά, έβαφαν με μπογιά ότι είχε ανάγκη για να τους βρει τα Χριστούγεννα καθαρούς.

Την τελευταία εβδομάδα των Χριστουγέννων έφτιαχναν τα φοινίκια, τα μελομακάρονα όπως τα λένε στην Σύρο και κουραμπιέδες σε σχήμα άστρου, μισοφέγγαρου και καρδιάς.

Επίσης στα χωριά της Σύρου και την Άνω Σύρο έφτιαχναν δίπλες που τα έλεγαν και αυγοκαλάμαρα.

Στην Ερμούπολη και στην Άνω Σύρο τα πήγαιναν με λαμαρίνες στο φούρνο της γειτονιάς ενώ στα χωριά τα έψηναν στο ξυλόφουρνό τους.

Όλες  οι καθολικές εκκλησίες έφτιαχναν μέσα στον Ναό, Φάτνες (το σπήλιο όπως το έλεγαν)

fatnh

Παραμονή της Πρωτοχρονιάς και ανήμερα των Χριστουγέννων οι οικογένειες έβαζαν τα καλύτερα τους ρούχα και πήγαιναν στην εκκλησία.

Την Παραμονή των Χριστουγέννων υπήρχε στα χωριά και την Άνω Σύρο η καλή βραδιά. Έστρωναν οι νοικοκυρές το τραπέζι, πήγαιναν στην βραδινή λειτουργία και επιστρέφοντας έτρωγαν ψάρι με κουνουπίδι, ενώ το μεσημέρι των Χριστουγέννων έτρωγε ολόκληρη οικογένεια μαζί στο σπίτι.

Την Παραμονή των Χριστουγέννων έλεγαν τα  κάλαντα στην Ερμούπολη και την Άνω Σύρο ενώ στα χωριά έβγαιναν μόνο την ημέρα της Πρωτοχρονιάς.

Παραμονή Πρωτοχρονιάς στην Ερμούπολη και την Άνω Σύρο τα παιδιά έβγαιναν και έλεγαν τα κάλαντα.karabaki

Στην Ερμούπολη υπήρχε η ιδιαιτερότητα που έβγαιναν και έλεγαν τα κάλαντα με το παραδοσιακό καραβάκι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και πήγαιναν στο Δέσποτα, στις δημόσιες υπηρεσίες, στα μαγαζιά και στα εργοστάσια ενώ ανήμερα της πρωτοχρονιάς πήγαιναν στα σπίτια.

Παραμονή Πρωτοχρονιάς μαζευόντουσαν σε σπίτια οικογενειακά και με φίλους για να παίξουν τριανταμία, τόμπολα και σβουράκι.

karabaki_portokaliaΣτα χωριά έβγαιναν μόνο την παραμονή της Πρωτοχρονιάς να πούνε  τα  κάλαντα με την συνοδεία Τσαμπούνας και τουμπιού ή και σκέτο γκαζοντενεκέ αν δεν είχαν τσαμπούνα και Έλεγαν, πάμε να χαιρετίσουμε ; ή θα βγούμε να χαιρετίσουμε;

Όλα τα σπίτια του χωριού ήταν ανοικτά, φωταγωγημένα και στρωμένα τα τραπέζια με κουραμπιέδες, φοινίκια, αυγοκαλάμαρα , ποτό μαστίχα, φιρίκια,αμύγδαλα ,φουντούκια, σταφίδες και καρύδια για να τους κεράσουν ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι δεν έπαιρναν χρήματα.

Αν δεν πήγαιναν σε όλα τα σπίτια, δεν σταματούσαν ενώ μπορεί να τελείωναν την άλλη ημέρα το πρωί ή ακόμα και το απόγευμα. Μάλιστα στα τελευταία σπίτια το Πρωί ζητούσαν κοκορόζουμο για να ξεφράξει ο λαιkremidaskelesμός.

 

 

 

 

 

 

Στα χωριά  και ιδιαίτερα στο Γαλησσά παραμονή πρωτοχρονιάς τα μικρά karabaki_portokaliaπαιδιά έβγαιναν και έλεγαν τα κάλαντα κρατώντας ένα μικρό καραβάκι φτιαγμένο από μανταρίνια.

Την Παραμονή της πρωτοχρονιάς συνήθιζαν και πουλούσαν κρεμμυδασκέλες ή κρεμμύδες ή αγριοκρεμμύδα τυλιγμένος ο λοβός σε κόκκινη ζελατίνη.

 

Την κρεμούσαν πίσω από την  πόρτα ή στην είσοδο του σπιτιού. Λένε πως έφερνε γούρι στο σπίτι και ήταν ενάντια στο κακό μάτι. Στα χωριά έβαζαν και πίσω από την πόρτα ένα μικρό διχτάκι για τα μάγια.

gouriΠαραμονή  πρωτοχρονιάς  στην Άνω Σύρο  τα μικρά παιδιά, τα  κοριτσάκια με τα καλά τους ρούχα και τα αγοράκια συνήθων ντυμένα με ναυτικά  και κρεμώντας  μπροστά  τους  το πουγκάκι πήγαιναν στους πιο  στενούς  συγγενείς να  πουν  το  χρόνια  πολλά   και  να εισπράξουν τον μποναμά τους.

Έλεγαν τα χρόνια πολλά τους  φιλούσαν  το χέρι  και εκείνοι έβαζαν μέσα στο πουγκάκι τον μποναμά.

 

Παραμονή των φώτων στην Ερμούπολη και την Άνω fanarakia_portokaliΣύρο από το απόγευμα και μετά έβγαιναν και έλεγαν τα κάλαντα των Φώτων κρατώντας τα κλασικά φαναράκια αλλά ιδιαίτερα στην Άνω Σύρο φαναράκια από πορτοκάλι ή μανταρίνι.

Και Ολοκληρώνουμε με τα  ήθη και τα έθιμα του Δωδεκαημέρου στην Σύρο στις 6 Ιανουαρίου με την θεία λειτουργία των φώτων, την λιτανεία, τον  αγιασμό  των υδάτων και το ρίξιμο του Σταυρού στην θάλασσα.

Όποιος έπιανε τον Σταυρό  έπαιρνε την ευχή του Σεβασμιώτατου και την επόμενη εργάσιμη ημέρα αυτός που είχε πιάσει τον σταυρό κρατούσε ένα δίσκο με τον Σταυρό μέσα και περνούσε από τα μαγαζιά, ευχόμενοι χρόνια πολλά και του χρόνου φιλούσαν τον Σταυρό οι καταστηματάρχες και έριχναν τα χρήματα στον δίσκο.

theofaneia_syros

Τα στοιχεία είναι από την έρευνα του Χοροδιδασκάλου Νίκου Σολάρη του Παραδοσιακού Εργαστηρίου Σύρου «ΑΡΩΜΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ».

Όλα τα ανωτέρω έθιμα ήταν ξεχασμένα από όλους και άγνωστα για τους νεότερους. Μετά την μακροχρόνια έρευνα του Νίκου Σολάρη, τα έφερε στην επιφάνεια, τα αναβίωσε και πλέον είναι καταγεγραμμένα, κατοχυρωμένα και βιντεοσκοπημένα!

Ευχαριστώ θερμά, Καλά Χριστούγεννα

Νίκος Σολάρης

Ήθη και έθιμα Δωδεκαημέρου στην Σύρο!

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Ευχαριστω πολυ εμαθα πραγματα που δεν ηξερα
    Παρακαλω αν εχει. Βρεθει ενα κασκολ στην περιοχη κοντα στο πανω μερος υψωμα του καταστηματος λιντλ κοκκινο καρω να δοθει στο καταστημα κοης οπτικα ευχαριστω πουλυ πολυ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here