Η Άγνωστη Ιστορία της Περιπέτειας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ερμουπόλεως

Ιστορία, Δημοτικής Βιβλιοθήκης, Ερμουπόλεως

Η Άγνωστη Ιστορία της Περιπέτειας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ερμουπόλεως

Η Σημαντικότητα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης της Ερμούπολης οφείλεται σε μερικούς πολύ ξεχωριστούς λογούς.

Η Βιβλιοθήκη της Ερμούπολης δεν είναι μεγάλη. Αντίθετα είναι πολύ μικρή.
Μικρή και σε έκταση και μικρή και σε αριθμό τόμων. Και όμως η Συριανή βιβλιοθήκη είναι μια από τις σημαντικότερες βιβλιοθήκες της Ελλάδας.
Γιατί; Ο λόγος είναι απλούστατος στους γνωρίζοντες την ιστορία του νησιού μας.

Η Σύρος υπήρξε η πρώτη σημαντική πόλη του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους μετά την επανάσταση του 1821.

Την κατοίκησαν προσφυγές που ήρθαν από αλλά μέρη πλούσιοι οι περισσότεροι φέρνοντας μαζί τους την δική τους ιστορία, τα κειμηλια τους ακόμα και τα βιβλία τους.

Και σαν να μην έφτανε αυτό. Η άνθιση της Ερμούπολης ως οικονομικός, βιομηχανικός, ναυτιλιακός αλλά και έντονα πολιτικός κόμβος και ακόμα πιο πολύ ως το σύνορο μεταξύ Ανατολής και δύσης την κατέστησαν να έχει μια δική της ξεχωριστή ιστορία η οποία – και εδώ είναι το σημαντικό στοιχείο- άρχισε να γράφεται ΕΔΩ.

Η Ερμουπόλη και η Σύρος άρχισε να γράφει την δική της ένδοξη ιστορία παράλληλα με την Ιστορία του νεώτερου Ελληνικού κράτους.

Ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο είναι ότι Η Ερμουπόλη και η Σύρος γενικότερα εφ όσον ξεκίνησε σχεδόν από το μηδέν και στήθηκε πάνω στο νησί αυτό ένας εντυπωσιακός πολιτισμός άρχισε να συλλέγει όπως ηταν φυσικό σημαντικά στοιχειά έγγραφου λόγου, έγγραφα ντοκουμέντα αλλά ακόμα πιο σημαντικά όρισαν εδώ στο νησί να υπάρχουν λόγιοι, συγγραφεις, ποιητές αλλά και καθηγητές δάσκαλοι οι οποίοι η έγραφαν βιβλία η έφεραν βιβλία στην Σύρο.

Ένας άλλος σημαντικός λόγος είναι ότι η Σύρος στην ακμή της διέθετε από τα πρώτα σχολεία, από τα πρώτα μαθητικά και μορφωτικά ιδρύματα, διέθετε το πρώτο γυμνάσιο της χώρας αλλά και ακόμα πιο σημαντικό και σχεδόν άγνωστο διέθετε το πρώτο Αμερικανικό πανεπιστήμιο στην Ελλάδα.

Και τέλος το πιο σημαντικό από όλα είναι ότι στην Σύρο άνθισε η Ελληνική τυπογραφία όταν στην υπόλοιπη Ελλάδα ηταν παντελώς άγνωστη.

Όλος αυτός ο βιβλιολογικός πλούτος δεν υπάρχει πουθενά αλλού πάρα μόνον στην Δημοτική Βιβλιοθήκη της Ερμούπολης της Σύρου. Της Αρχόντισσας και πρωτεύουσας των Κυκλάδων και της πρώτης ουσιαστικά πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης έτσι όπως διαμορφώθηκε μετά την Επανάσταση του 1821 στην Ευρώπη.

Επίσης είναι πολύ σημαντικό να σας τονίσω το εξής. Διαβάστε προσεκτικά την ιστορία της Βιβλιοθήκης μας. Μια πολύ προσεκτική ανοικτόμυαλη μελέτη σας σας εξηγήσει πολλά για το γιατί μερικά «περίεργα¨ και «ανορθόδοξα» πράγμα συμβαίνουν στο νησί μας.

Όπως θα διαβάσετε για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα υπήρχε μια πολύ εντονη διαμάχη σχετικά με το Δημόσιο και τον Δήμο στην κυριότητα της βιβλιοθήκης.

Αυτή η διαμάχη δεν έμεινε μόνο στο θέμα της βιβλιοθήκης. Επεκτάθηκε και σε πολλά αλλά όπως το πολεοδομικό αλλά και τον έλεγχο των οικονομικών ακόμα και στην χειραγώγηση των πολιτών.

Αυτήν την διαμάχη την πληρώνουμε ακόμα και σήμερα με το δημόσιο να μην βοηθά τον Δήμο σε πολλά σημαντικά θέματα όπως πχ την διάσωση μνημείων η την διάθεση πόρων για την υγεία, την εκπαίδευση και πάρα πολλά αλλά.

Ενα σπουδαίο άρθρο και μια έρευνα για ένα από τα πιο άγνωστα άλλα εξαιρετικού ενδιαφέροντος παγκοσμίως ιστορικά αξιοθέατα του Νησιού μας που θα σας εντυπωσιάσει και μας κάνει να νιώσουμε όλοι ακόμα πιο υπερήφανοι για την Συριανή Καταγωγή μας.

Μια άγνωστη ιστορία με σπάνια ντοκουμέντα που η προσεκτική μελέτη της θα σας δώσουν ολοφάνερες εξηγήσεις για πολλά από τα περίεργα και ανορθόδοξα της συμπεριφοράς των κάτοικων του νησιού μας.

Διαβάστε προσεκτικά την έρευνα αυτή.
Αυτή είναι η Άγνωστη περιπετειώδη ιστορία Της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Της Ερμούπολης στην Σύρο. Διαβάστε την.

Σε παλαιότερο άρθρο σας είχα αναφέρει με διεξοδικότητα, παραστατικά και με ασφαλή τεκμήρια πώς οι Ερμουπολιτες ιδρύσαν το γυμνάσιο στην πόλη τους και πως το στήριξαν στην αφετηρία του.

Στην έναρξη λειτουργίας του τον Οκτώβριο του 1833 χιλιάδες λαού συγκεντρώθηκαν μπροστά από το προσωρινό κτήριο. Η Ερμουπολη είχε σημαιοστολιστεί και την νύκτα είχε φωταγωγηθεί. Για την ανεγερση του ιστορικού αυτού σχολικού οικοδομήματος οι έμποροι διέθεσαν το 1/10 των κερδών τους. Εγκαινιάστηκε δε με απαράμιλλη λαμπρότητα τον Νοέμβριο του 1834.

Το αγαπούσαν τόσο πολύ το Γυμνάσιο τους οι παλιοί Ερμουπολιτες που όταν το γυμνάσιο Σύρου αναγνωρίστηκε από το κράτος ως δημόσιο (Σεπτ 1836) οι Ερμουπολιτες δεν έπαψαν να το θεωρούν «ως Ίδιον εαυτόν τέκνον» ότι παρέμενε δηλαδή στην αρμοδιότητα του Δήμου και όχι ότι έγινε δημόσιο κρατικό. Ότι Ηταν Συριανό δηλαδή.

Ένα από τα πρώτα επιμέρους πράγματα που φρόντισαν στην Συνέχεια οι Ερμουπολιτες σε συνεργασία με τους μεγάλους και σημαντικούς δάσκαλους και καθηγητές και διευθυντές που κατά καιρούς θήτευαν στο γυμνάσιο της Ερμούπολης, )όλα αυτά αναφέρονται στο σχετικό ιστορικό άρθρο μου σχετικά με την ιστορία του Γυμνασίου) ήταν να δημιουργήσουν μια ικανή και σημαντική βιβλιοθήκη όπως άρμοζε σε ένα τέτοιο Μεγάλο και σημαντικό Εκπαιδευτικό κέντρο όπως το θεωρούταν οι Ερμουπολιτες και που φυσικά ηταν με αυτήν το χαρακτηρισμό και κάτι παραπάνω ακόμα.

Άρχισαν λοιπόν να συλλέγουν βιβλία για την βιβλιοθήκη του Γυμνασίου τους.
Εκείνη την εποχή ηταν και της μόδας αλλά και κάτι σαν παράδοση οι άνθρωποι να δωρίζουν βιβλία στις βιβλιοθήκες. Έτσι λοιπόν με την λογική αυτή, όταν οι Συριανοί δώριζαν βιβλία το ΔΣ του δήμου ενέκρινε την διάθεση δημοτικών χρημάτων για την αγορά μεμονωμένων εντύπων η συγκροτημένων ολόκληρων βιβλιοθηκών όπως αυτή του Ιακώβου Ρώτα.
Αυτό είχε σκοπό τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης του δημοτικού τότε γυμνασίου της πόλεως.

Η βιβλιοθήκη ενισχυόταν φυσικά και από βιβλία που η κυβέρνηση έστελνε στα γυμνάσια η τα εν γένη εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας.

Στο αρχείο του γυμνάσιου Σύρου υπάρχει σε ένα κατάλογο με τίτλο «Υστερον προστεθέντα βιβλία» στην στήλη των παρατηρήσεων η σημείωση για τα περισσότερα «Αγορασθέν υπό της Κυβερνήσεως»

Επειδή ακριβώς αυτό συνέβαινε ο Δήμος ζητούσε σε κάθε σύνταξη νέου κατάλογου των βιβλίων να γίνεται σύγκριση με τους προηγούμενους καταλόγους ώστε να αναγράφεται ποια βιβλία άνηκαν στον Δήμο. Ποια Δωρίθηκαν και ποια στάλθηκαν από την Κυβέρνηση.

Γνωρίζουμε ότι από το 1849 τουλάχιστον ο δήμος κάλυπτε τις δαπάνες βιβλιοφύλακα για την προστασία και την λειτουργιά της βιβλιοθήκης Ερμούπολης. Αλλά και για να φαίνεται η κυριότητα του επί των βιβλίων.

Στις αρχές του 1865 όμως ο τότε νομάρχης διέγραψε την θέση του βιβλιοφύλακα από τον δημοτικό προϋπολογισμό. Το ΔΣ άσκησε έφεση στο αρμόδιο υπουργείο αλλά απορρίφτηκε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:  Δεν αυξάνεται η στρατιωτική θητεία

Και εδώ αρχίζει μια απίστευτη περιπέτεια. Ζητήθηκε να γίνει παράδοση της βιβλιοθήκης στον επιστάτη των δημοτικών σχολειών.

Και όταν πέντε μήνες αργότερα εξασφαλίστηκαν οι προϋποθέσεις για τον εκ νέου διορισμό ενός βιβλιοφύλακα ο Δήμαρχος γνωστοποίησε (3/9/1865) το γεγονός στον γυμνασιάρχη με την ακόλουθη φράση « Κοινοποιούμε Υμιν τον αναδιορισμό του Δ Βόμβα ως βιβλιοφυλακος της εν τω ενταυθα γυμνάσιο δημοτικής βιβλιοθήκης προς γνώσιν και οδηγία σας»

Είναι πολύ σημαντικό στο σημείο αυτό να προσέξετε ότι ότι ο γυμνασιάρχης και ο νομάρχης στην σχετική με το παραπάνω θέμα αλληλογραφία τους δεν ονομάζουν την βιβλιοθήκη Δημοτική αλλά αναφέρονται απλώς στην «εν των Ενταυθα Γυμνασιω Βιβλιοθήκη»

Άρα ακόμα η βιβλιοθήκη δεν είναι Δημοτική. Αλλά ούτε ξέρει κανείς που ανήκει. Στο Δημόσιο? Στο Γυμνάσιο? Παρ όλα αυτά ο Δήμαρχος της Ερμούπολης ως εκπρόσωπος του Δήμου της Ερμούπολης όμως συνέχιζε να τονίζει την κυριότητα του Δήμου στην βιβλιοθήκη του γυμνάσιου,’

Σε ένα πίνακα της κινητής και ακινήτου περιουσίας του δήμου της Ερμούπολης που συνταχθηκε το 1894 μεταξύ των άλλων περιουσιακών στοιχείων του δήμου αναγράφεται. « Πιναξ των εν τη πάρα τω Β Γυμανσιoυ ευρισκόμενη δημοτική βιβλιοθήκη υπαρχόντων βιβλίων και συγγραμμάτων συνολικά πέντε χιλιάδες εκατόν ογδόντα τόμοι»

Ένα καλό στοιχείο είναι επίσης ότι «Δημοτική βιβλιοθήκη του γυμνασίου» την ονομάζει και ο τότε Τύπος όταν αναφέρεται στις ώρες λειτουργίας της Βιβλιοθήκης.
Πάρα την ύπαρξη επομένως βιβλίων που δεν άνηκαν στον Δήμο είτε είχαν σταλεί η αγοραστεί από την κυβέρνηση είτε είχαν δωριθεί στο γυμνάσιο δεν αναφέρεται ότι λειτουργούσε και μια παράλληλη βιβλιοθήκη διαφορετική από αυτήν που βρισκόταν στο γυμνάσιο και προσδιοριζόταν ως Δημοτική.

Μια σύγκριση των καταλόγων αυτών που συντάχθηκαν σε διαφορετικές χρονιές και αλλά τεκμήρια της εποχής εκείνης ίσως επιτρέψουν να προσδιοριστεί καλύτερα πότε το γυμνάσιο και κατ επέκταση το δημόσιο άρχισε να αμφισβητεί την κυριότητα του δήμου επί του συνόλου η μέρους των βιβλίων και γενικά να αμφισβητεί την κυριότητα της βιβλιοθήκης αν είναι του Δήμου η του Δημοσίου.

Η αμφισβήτηση αυτή είναι πιθανόν να σχετίζεται με την παρακμή της Ερμούπολης και την αυξανομένη τάση της κεντρικής εξουσίας να πειράζει τις ως τότε ουσιαστικές αρμοδιότητες των δημοτικών αρχόντων. Εδώ σε αυτό το σημείο φαίνεται καθαρά πως αρχίζει μια διαμάχη μεταξύ των Συριανών τοπικιστών που νιώθοντας υπερήφανοι για τον τόπο τους προσπαθούν με κάθε τρόπο να διατηρήσουν την αίγλη και την πνευματική ανάταση στο νησί τους με κάποιους άλλους που προσκειμένου στις «πρωτευουσιάνικες» πολιτικές αρχές θέλουν να διώξουν αυτούς τους τοπικιστές από το νησί χρησιμοποιώντας τέτοια μέσα.
Φαίνεται πάντως ότι προς τα τέλη του 19ου αιώνα το πρόβλημα της βιβλιοθήκης ηταν πολύ έντονο και ταλάνιζε την κοινή γνώμη του νησιού δημιουργώντας έριδες και φανερώνοντας εμπάθειες μεταξύ τοπικιστών του νησιού που ήθελαν η βιβλιοθήκη να μείνει δημοτική και μιας μικρής μερίδας κάτοικων που βασικά δεν ενδιαφερόταν ούτε για την βιβλιοθήκη ούτε για τα καλό του νησιού η να την «δώσουν» στο απρόσωπο και αδιάφορο δημόσιο η και να την βγάλουν ακόμα καταργώντας την από την Ερμουπόλη και την Σύρο.

Έτσι λοιπόν ο δήμος ύστερα από μια απίστευτα φασαριόζικη συνεδρίαση μεταξύ των δυο αντιμαχομένων παρατάξεων, αυτών που ήθελαν την βιβλιοθήκη να μείνει στην Σύρο και να είναι δημοτική και των άλλων που ούτε τους ένοιαζε καν, αποφάσισε πλέον επίσημα να διεκδικήσει τα βιβλία που υποστήριζε ότι του άνηκαν και φυσικά την ιδία την βιβλιοθήκη.

Τα γεγονότα στην συνέχεια μοιάζουν με πολεμικά ανακοινωθέντα.

Στη συνεδρίαση της 29/10/1893 το ΔΣ με ψήφους 7 έναντι 6 απέρριψε πρόταση για την κατάργηση της θέσης του βιβλιοφύλακα «της πάρα των Γυμνασιω Δημοτικής Βιβλιοθήκης».

Στην συνέχεια παμψηφεί πάντα ο Δήμος κανει πρόταση της επί της βιβλιοθήκης επιτροπής να διατεθούν χίλιες δραχμές για την μεταφορά της βιβλιοθήκης στο Δημαρχιακό μέγαρο.

Χαμός… Η Σύρος σε εμπόλεμη κατάσταση. Για Την Βιβλιοθήκης της.

Ένα χρόνο μετά κατά την συζήτηση του προϋπολογισμού συνεδρίαση 15/10/1894 το δημοτικό συμβούλιο κατάργησε την εν λόγο θέση (με την δικαιολογία ότι επιβάρυνε τον Δήμο με μισθούς 960 Δρχ. κατά έτος).
Ονόμασε άμισθο έφορο τις δημοτικής βιβλιοθήκης τον Νικ Γ Ζωγραφακη και επιφυλάχτηκε να ορίσει πίστωση για τον διορισμό βιβλιοφύλακα αν η βιβλιοθήκη μεταφέρονταν στο Δημαρχείο και ανέγραψε στον προϋπολογισμό πόσο 1000 Δ ρ χ για την εκεί κατασκευή της βιβλιοθήκης.

Στην συνεδρίαση της 4/5/1901 αποφασίζεται κατά πλειοψηφία η μεταφορά της βιβλιοθήκης στο Δημαρχείο.

Ορίζεται πίστωση 1000 δ ρ χ για έξοδα ταξινομήσεως της βιβλιοθήκης και αποζημίωση του γυμνασίαρχου και μισθών του βιβλιοφυλακος.

Τελικά η μεταφορά ΔΕΝ ΕΓΙΝΕ.
Την ιδία περίπου εποχή 1889 με 1890 ο καθηγητης του γυμνασίου Νικόλαος Σ Μπαξεβανακης επιχείρησε την σύνταξη κατάλογου της Βιβλιοθήκης.

Η προσπάθεια του όμως δεν είχε συνέχεια αφού γνωρίζουμε ότι σαμποταριζόταν συνεχώς από διαφόρους γνωστούς και αγνώστους συμπολίτες του νησιού.
Όπως ο ίδιος αναφέρει πικραμένος γιατί αγνοήθηκε τελείως το έργο του ότι ο άμαθης βιβλιοφυλακος που είχε διοριστεί τότε κατέστρεψε με τις ενέργειες του ότι αυτός είχε πετύχει.

Δηλαδή την επιστημονική κατάταξη και σειρά των βιβλίων.
Σε αυτό το χρονικό σημείο γνωρίζουμε ότι χάθηκαν πολλά σημαντικά έγγραφα και βιβλία.
Γνωρίζουμε επίσης ότι αν η καταγραφή θα είχε συνέχεια θα ξέραμε ποια και πόσα βιβλία από αυτά υπήρχαν και πόσα χάθηκαν.

Καταλαβαίνετε φυσικά για το τι ντοκουμέντα θα πρέπει να είχε εκείνη την εποχή η βιβλιοθήκη στην κατοχή της.

Κατά την δική του ερμηνεία ο Νικόλαος Σ Μπαξεβανακης αναφέρει ότι «ενώ οι ιδρυτές του γυμνάσιου είχαν δείξει ενδιαφέρον για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης του γυμνασίου στην συνέχεια οι αγράμματοι και άπειροι βιβλιοφυλακος παραμέρισαν την βιβλιοθήκη με αποτέλεσμα την σύληση και την καταστροφής της…»

Συνέκρινε μάλιστα κατάλογο του 1854 χίλιοι εβδομήντα έξι τόμοι με αυτόν του 1870 πεντακόσιοι σαράντα δυο τόμοι για να αποδείξει τον ισχυρισμό του.
Δηλαδή στο διάστημα αυτό ΧΑΘΗΚΑΝ περίπου το 1/3 των σημαντικών βιβλίων της βιβλιοθήκης.

Η Συνέχεια είναι ακόμα πιο τραγική και ακόμα πιο ….περιπετειώδης

Στις δυο πρώτες δεκαετίες του 20 αιώνα η διαμάχη γυμνασίου και δήμου για την επίμαχη βιβλιοθήκη μαίνεται και κορυφώνεται.

Ο τότε γυμνασιάρχης διεκδίκησε για τον γυμνάσιο δωρεές βιβλίων επιφανών Ερμουπολιτών πχ του Ε Α Μαυροκορδάτου οι οποίοι σε σχετικά τους έγγραφα δεν προσδιόριζαν με ακρίβεια, αν λέγοντας βιβλιοθήκη του γυμνασίου εννοούσαν την Δημοτική η αυτή η οποία όπως υποστήριζε ο γυμνασιάρχης είχε σχηματιστεί παράλληλα με την Δημοτική.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:  Καιρός: Χριστούγεννα με ήλιο, Πρωτοχρονιά με χιόνια

Ο ίδιος επιπλέον ισχυρίστηκε ότι στους διαφόρους καταλόγους καταγραφής των βιβλίων άλλοτε αναφερόταν ότι η βιβλιοθήκης είναι δημοτική και άλλοτε ότι ανήκει στο Γυμνάσιο.

Φαίνεται επίσης ότι διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι ο δήμος μετά από τόσες δεκαετίες απώλεσε την κυριότητα των βιβλίων του πάρα το γεγονός ότι δεν επαψε να ασκεί νομή σε αυτά μέσω έμισθων η άμισθων βιβλιοφυλάκων.

Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του Μπαξεβανακη «Η Βιβλιοθήκη εις το Γυμανσιον ανεκαθεν αφιερωθησα χάριν αυτού συναστηθεια ως φαίνεται εκ των έγγραφων και ένα αυτό υπάρχουσα αποτελει αναπόσπαστον αυτού μέρος και περιουσία δημοσίου εκπαιδευτικού ιδρύματος του γυμνασίου της κοινότητας, Μην ξεχνάτε ότι τότε ακόμα η Ερμουπόλη ηταν μια μικρή αλλά πολύ πλούσια κοινότητα) με τον πρώτο όντως δημοσίου δε όμως έπειτα κατασταντος αδεια της υπό του κράτους αναγνωρίσεως και συμπληρώσεως»

Το όλο ζήτημα οδήγησε τελικά στην λύση του με την σταθερή επιδίωξη του Δημάρχου Επαμεινώνδα Παπαδάμ να ιδρύσει χωριστή δημοτική βιβλιοθήκη και να μεταφέρει εκεί τα βιβλία της Βιβλιοθήκης του γυμνασίου που άνηκαν στον Δήμο.

Την Βούληση αυτή του Δημάρχου φαίνεται ότι ενθάρρυνε ο λόγιος διάκονος Ευάγγελος Μονογιός και την υποστήριξε ένθερμα και ο τότε Νομάρχης ο οποίος έγραψε χαρακτηριστικά στο υπουργείο παιδείας.
«Μην σωζόμενου του αρχείου του Δήμου δεν έχουν ανευρεθεί οι επί των διαθηκών και δωρεάν στηριζόμενοι τίτλοι του Δήμου επί της εν λόγο βιβλιοθήκης αλλά μόνον τα έγγραφα ων αντίγραφα υπέβαλα δια της ρηθείσης αναφοράς μου αρχείο 1436/1926 και από τα οποία τεκμαίρεται η από αυτών κυριώτης του Δήμου.»

Ο νομάρχης είχε επίσης τονίσει ότι … «η βιβλιοθήκη ηταν απαραίτητη δια κοινωνίαν απολαμβάνουσα πλουτολογικής ακμής και προηγμένην εις πολιτισμόν…» και ότι εκεί που βρισκόταν ήταν τελείως άχρηστη επειδή το γυμνάσιο δεν διέθετε αίθουσα για την μελέτη των βιβλίων ούτε προσωπικό για να εξυπηρετήσει τους αναγνώστες.

Ο τότε γενικός γραμματέας του υπουργείου παιδείας Νικόλαος Λουβαρης καθηγητης πανεπιστήμιου και Τήνος στην καταγωγή ικανοποίησε το Αίτημα του Δήμου.

Έτσι εντολή υπουργού διατάθηκε ο γυμνασιάρχης να παραδώσει στον Δήμο όσα βιβλία εξακριβωμένα άνηκαν σε αυτόν αφού προηγουμένως πραγματοποιούντα οι εξής προϋποθέσεις.

Ο δήμος όφειλε: α) Να βρει και να προετοιμάσει κατάλληλη αίθουσα για την τοποθέτηση των βιβλίων.
β) Να συνταθεί κανονισμός λειτουργιάς της βιβλιοθήκης.
Γ) Να καθοριστεί ετήσια πίστωση για τον εμπλουτισμό της
Και τέλος βασική προϋπόθεση όσο και αναγκαία …
δ) Να προσδιορίσει τον τρόπο διοίκησης της.

Οι προϋποθέσεις αυτές ικανοποιηθήκαν σχεδόν αμέσως πάρα τις θυελλώδεις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβούλιου μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.
Συντάθηκε κανονισμός της βιβλιοθήκης ο όπου είχε βάση τον αντίστοιχο της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αθηνών.
Οριστικε εφορευτική επιτροπή για την διοίκηση της.
Ιδρύθηκε θέση εμμίσθου βιβλιοφύλακα και καθορίστηκε ο μισθός του
Και επίσης καθορίστηκε το πόσο των 1000 δρχ ως η ετήσια δαπάνη για την συντήρηση και τον πλουτισμοί της
Και τέλος … Το άλλο σημαντικό της υπόθεσης όλης … Επιδείχθηκε στον νομάρχη η αίθουσα που επελεχτηκε για την εγκατάσταση τη βιβλιοθήκης.

Η επιλογή των βιβλίων που άνηκαν στον Δήμο έγινε από ένα εκπρόσωπο του Δήμου και ένα καθηγητή του Γυμνασίου.
Με κριτήριο μεταξύ άλλων και τις φρεγάδες επί των βιβλίων ο Δήμος Ερμουπολιτών και διοίκησης Σύρου επιλεχτήκαν τελικά 2039 τόμοι.

Από αυτούς 961 έφεραν την σφραγίδα της διοίκησης Σύρου.

Γα την ενίσχυση της νεοσυσταθείσας βιβλιοθήκης ο νομάρχης ζήτησε από τον μητροπολίτη Αθηνών να επιτραπεί η αγορά από τον Δήμο Ερμούπολης της βιβλιοθήκης του μητροπολίτη Σύρου Αθανασίου.

Η συγκατάθεση δόθηκε και η βιβλιοθήκη αγοραστέ μόνο με 4600 δ ρ χ .
Παράλληλα οι κληρονόμοι του μητροπολίτη παραιτήθηκαν από την διεκδίκηση μεριδίου της βιβλιοθήκης.

Μαρτυρίες της εποχής που διαβάζουμε σε τύπο και ιστορικά βιβλία εκφράζεται η ευχαρίστηση των Ερμουπολιτών γιατί επιτέλους μετά από 80 χρόνια η πόλη τους απέκτησε πάλι βιβλιοθήκη θεωρώντας ως πρώτη αυτή που έχει συστήσει ο φιλολογικός σύλλογος ως μουσείο στις αρχές του 1830.

Όμως η νέα οικονομική κρίση που έπληξε την Ερμουπολη μετά το 1930 φαίνεται για μια ακόμα φορά να φρενάρισε τις περεταίρω γενικότερες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της δημοτικής βιβλιοθήκης περάν από την αγορά κάποιων βιβλίων.

Τον Μάρτιο του 1942 επί Ιταλοκρατείας και μεγίστης δοκιμασίας του Συριανού λαού ο διάκονος Ευάγγελος Μονομιάς με επιστολή στον από τους Ιταλούς τότε δήμαρχο Θ Καρακαλα αφού πρόβαλε το εαυτό του ως υπεύθυνο της ίδρυσης της βιβλιοθήκης και πρώτο οργανωτή της κατάγγειλε την πλήρη εγκατάλειψη της και σημείωσε « Τώρα που ο κόσμος εκποιεί τα πράγματα του λόγο της ανεργίας να φροντίζετε να αγοράζετε για την βιβλιοθήκη τας παλαιάς εκδόσεις δια να μην χάνονται εις του μπακάληδες.»
Αυτό είναι μια μομφή ότι την εποχή εκείνη που δεν υπήρχαν σακουλές οι μπακάληδες τύλιγαν τα προϊόντα σε χαρτιά από εφημερίδες η στις σελίδες από βιβλία που έβρισκαν .. Φανατιστείτε λοιπόν εκείνη την μαύρη εποχή πως με αυτόν τον τρόπο τι βιβλία χάθηκαν και καταστράφηκαν χωρίς να γνωρίζουν την άξια τους χρησιμοποιώντας τα η για τύλιγμα των πενιχρών φαγητών η ακόμα και για καύσιμη υλη για να ζεσταίνονται τις κρύες νύκτες του χειμώνα στα μαγγάνια.

Λίγα χρόνια αργότερα επιτέλους αποφασίστηκε η μεταφορά της βιβλιοθήκης.
Τότε στεγάζονταν τότε στην λίνα ακατάλληλη πρώην αίθουσα αλληλοβοήθειας μέσα στο δημαρχιακό μέγαρο που λόγο από την μια από αμάθεια και από την άλλη λόγω έλλειψης χώρου είχε καταντήσει βιβλιοαποθήκη με τους σημαντικούς σπουδαίας άξιας τόμους πετάμενους στο υγρό δάπεδο.

Ως νέος χώρος που επιλέχτηκε είναι το ισόγειο της λέσχης Ελλάς όπου παλαιοτερα στεγαζόταν το Ταχυδρομείο. Στα 1957 με 1958 χάρις στις πρωτοβουλίες του δημάρχου Α Θ Κρίνου και άλλων Ερμουπολιτών ανασυγκροτήθηκε τμήμα της Δημοτική βιβλιοθήκης.

Με την γενναία υποστήριξη της Αμερικανικής βιβλιοθήκης Αθηνών απέστειλε στην Σύρο μια ειδικά εκπαιδευμένη βιβλιοθηκάριο η οποία εργάστηκε για να ταξινομήσει τα βιβλία
Εισήχθη το σύστημα DEWEΥ για την αποδελτίωση και ταξινόμηση των βιβλίων και καθιερώθηκε ενιαίος ληξηγραφικος κατάλογος. Τεθήκαν οι βάσεις για την δημιουργία Αρχείου Κυκλαδικού Τύπου και καταρτίστηκε αναλυτικός κανονισμός της Βιβλιοθήκης.

Από τον Ιανουάριο του 1863 σε ειδικό πολυγραφημένο έντυπο δελτίων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ερμουπόλεως που φρόντισε να εκδίδει τακτικά ο τότε Δήμαρχος Σταύρος Βαφιας γινόταν ο απολογισμός των εκαστοτε δραστηριοτητων της βιβλιοθήκης και έτσι πλέον ο κόσμος ήξερε τι συνέβαινε στην βιβλιοθήκη του.

Εκτατέ μέχρι σήμερα Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμουπόλεως στεγάζεται στο ισόγειο του όπως σήμερα το ξέρουμε Πνευματικού Κέντρου αυτού του όμορφου νεοκλασικού κτιρίου του 19ου αιώνα που όπως είπαμε παλαιοτερα ήταν η Λέσχη Ελλάς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:  Τηλεοπτικές άδειες: Η επόμενη ημέρα και τα σενάρια για συγχωνεύσεις και εξαγορές

Από τον αρχικό πυρήνα των 2000 περίπου τόμων από τις συλλογές της βιβλιοθήκης του Γυμνασίου (1835) και αργότερα προστιθεμένη η βιβλιοθήκη του Ιακώβου Ρώτα, αγαπημένου φίλου του Κοραή, του Επισκόπου Κυκλάδων Ανθίμου Κομνηνού (1842) κ.ά. Προστεθήκαν αρκετές συλλογές βιβλίων είτε από πρόσφορες είτε από δωρεές είτε από αγορές.

Τα πολύτιμα παλαιά βιβλία όπως τα «Αργοναυτικά» του Απολλώνιου του Ροδίου 1521), το «Ονομαστικό του Πολυδεύκους» 1608) του Ρακίνα, οι «Ιουστινιάναι» του Πρίγκιπα Ροδοκανάκη – σπάνια συριανή έκδοση κ.ά. διαφυλάσσονται σε ξεχωριστή θέση μες στην βιβλιοθήκη μας.

Ο κατάλογος των παλαιών βιβλίων είναι τεράστιος αλλά θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερος αν δεν είχαν χαθεί τόσο άδικα τόσα βιβλία.

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει για τη συλλογή του τοπικού τύπου που ξεκινά από τον προηγούμενο αιώνα και φτάνει ως τις ημέρες μας. Περίπου 45.000 τόμοι βιβλίων είναι στη διάθεση του αναγνωστικού κοινού.

Αξίζει να πούμε ότι παράλληλα με την Δημοτική Βιβλιοθήκη στα Αρχεία Νομού Κυκλάδων λειτουργεί βιβλιοθήκη, υποστηρικτικά στις δραστηριότητες των Αρχείων και στις έρευνες όσων συμβουλεύονται το αρχειακό υλικό το οποίο απόκειται στα Γ.Α.Κ. Κυκλάδων.

Τα Γ.Α.Κ. Κυκλάδων κάθε χρόνο εμπλουτίζουν με μικρές δωρεές την ιστορική βιβλιοθήκη για την εξυπηρέτηση των ερευνητών που το επισκέπτονται.
Έτσι, αυτή τη στιγμή, έχουν καταγραφεί στο βιβλίο βιβλιοθήκης 600 τίτλοι βιβλίων.

Στη διάθεση του κοινού βρίσκονται κατάλογοι των βιβλίων της βιβλιοθήκης σε έντυπη ή και ηλεκτρονική μορφή:

ΣΕ ΕΝΤΥΠΗ ΜΟΡΦΗ:

ΑΝΝΑ ΜΑΤΘΑΙΟΥ – ΒΙΚΥ ΠΑΤΣΙΟΥ,
Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΥΡΟΥ
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΝΤΥΠΩΝ (1526 – 1920),
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΥΚΛΑΔΩΝ
ΕΡΜΟΥΠΟΛΗ ΣΥΡΟΥ 1989
Χ. ΛΟΥΚΟΣ – Τ. ΧΙΕΤΑΛΑ – Α. ΨΙΛΟΠΟΥΛΟΥ,
Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΣΤΑΥΡΟΥ Ι. ΒΑΦΙΑ
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ,
ΔΗΜΟΣ ΕΡΜΟΥΠΟΛΗΣ
ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
2001

ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ:

Βιβλιοθήκη Ανδρέα Δρακάκη (1790 1993) 853 τίτλοι
Βιβλιοθήκη Συλλόγου Εμποροϋπαλλήλων
Βιβλιοθήκη Μάνου Ελευθερίου
Βιβλιοθήκη Έρσης Μαντζουλίνου – Richards
Βιβλιοθήκη 6ου Δημοτικού Σχολείου Ερμούπολης
Βιβλιοθήκη Ελευθερίου Καλουτά
Βιβλιοθήκη Μανώλιας Ηπιώτη
Βιβλιοθήκη Ευσταθίου Αρφάνη
Βιβλιοθήκη Νίκου Σαρτζετάκη

Η βιβλιοθήκη δεν είναι δανειστική. Το κοινό έχει πρόσβαση κατά τις ώρες λειτουργίας της υπηρεσίας ή, σε περιπτώσεις ανάγκης, και σε άλλες ώρες, μετά από συνεννόηση με το προσωπικό.

Επίσης θα πρέπει να γνωρίζεται και την ύπαρξη του ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΩΝ
Το Ιστορικό Αρχείο Κυκλάδων στεγάζεται στο μαρμάρινο μέγαρο Λαδόπουλου, δίπλα από το Δημαρχείο στην πλατεία Μιαούλη και συγκεντρώνει πλούσιο Αρχειακό Υλικό χωρισμένο σε διοικητικό, τεχνικό και οικονομικό αρχειακό υλικό από το νομό Κυκλάδων πλην της Νάξου που χρονολογείται από το 1821. Τα αρχεία, τα έγγραφα και κατάστιχα είναι στη διάθεση του κοινού προς μελέτη από Δευτέρα έως Παρασκευή μεταξύ 8:30-14:30.
Το Ιστορικό Αρχείο των Κυκλάδων επιτρέπει στους επισκέπτες να εντρυφήσουν στην πολεμική και πολιτιστική ιστορία του τόπου μέσα από γραπτά κείμενα διαφορετικών εποχών.

Η Δημοτική μας Βιβλιοθήκη πάντα υπό την αιγίδα της σημερινής πολύ δραστηριας Δημοτικής Αρχής και με γνώμονα την λογική του κώδικα των σωστών ανθρώπων στις σωστές θέσεις, σύντομα θα ανοίξει τα φτερά της προς νέες σημαντικές δραστηριότητες συνεργασίες και δράσεις που θα φέρουν από την μια την ιδία την ιστορία της στο φως του Ιστορικού κόσμου και από την άλλη θα αναπτερώσει το ενδιαφέρον του βιβλιόφιλου κοινού προς αυτήν ευελπιστώντας να καταστεί όχι μόνο σαν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα έρευνας της ιστορίας του Ελληνισμού αλλά και ένα ιδιαίτερο ξεχωριστό πνευματικό και βιβλιοφιλικο τουριστικό ενδιαφέρον.

Σύντομα θα ανακοινωθούν πολλές από αυτές τις δραστηριότητες που θα όλους θα μας χαροποιήσουν και θα μας κάνουν υπερήφανους.
Δραστηριότητες που δεν θα έχουν τελειωμό και που θα φέρουν κοντά μας όσο τον δυνατόν περισσότερους σημαντικούς ανθρώπους του πνεύματος της λογοτεχνίας και του βιβλιόφιλου κόσμου πανελλαδικά αλλά και παγκοσμία.

Αναμένετε λοιπόν ευχάριστες εξελίξεις.

Ευχαριστίες. Στον Ανιψιό μου Apostolos Roussos Απόστολο Ρούσο που με αγάπη υπομονή και κατανόηση με βοήθησε πάρα πολύ διαβάζοντας μου από βιβλία τα στοιχεία και τα ντοκουμέντα που χρειαζόμουν και εγώ να τα δακτυλογραφώ στο PC. Χωρίς την ουσιαστική αυτή βοήθεια του το άρθρο αυτό η δεν θα είχε τελειώσει ποτέ η θα αργούσε πάρα πολύ να δει το φως της δημοσιότητας.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ στην Σημερινή Πρόεδρο Της Επιτροπής της Δημοτικής Βιβλιοθήκης κυρία Ιωάννα Σίμου Ioanna Simou ένα νέο ..πολύ νέο κορίτσι που παλεύει με τα θηρία για κάτι που σέβεται και αγαπά και στον Δήμαρχο Γιώργος Μαραγκός που χωρις την βοήθεια τους δεν θα να τελεινα αυτό το άρθρο.

Επίσης ένα Ευχαριστώ στο ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΟΥΣΓΟΥΝΕΛΗΣ για την βοήθεια του σε έντυπο υλικό όπως και στον Δημήτρη Στέλα για την δική του βοήθεια.

Όλοι Συμπολίτες και φίλοι καλοί που μαζί ονειρευόμαστε eνα νησί ομορφο και σωστο. Μια Σύρο καλύτερη και σε κοινωνικό και σε οικονομικό και σε εικαστικό και πολεοδομικό επίπεδο.

Η περιπέτεια της βιβλιοθήκης μας μας διδάσκει πως τίποτα δεν είναι εύκολο.. Αλλά αν το θέλεις πολύ θα το πετέχιες. Όσα συμβαίνουν στο νησί μας σήμερα μοιάζουν καινοτόμα και παράξενα αφού διαλύουν το συννεφάκι μιας νοοτροπίας δεκάδων χρόνων που είχε παγιωθεί ως τρόπος ζωής.

Όπως όπως τελικά η βιβλιοθήκη έτυχε τον στόχο της εν μέρη και σήμερα ανοίγει τα φτερά της μέσα σε ένα διάστημα χρόνου έτσι και το νησί μας μέσα σε ένα διάστημα χρόνων θα αρχίσει να δείχνει την άξια του. Ο Γίγαντας που ξύπνησε πλέον Η Σύρος μας πάει στο μέλλον.

Μην το σταματάτε.. Σταθείτε στο πλάι αυτων που αληθινά αγαπούν το νησί μας με ανιδιοτέλεια και σεβασμό. Χωρις προσωπικες οι κοματικες σκοπιμοτητες. Ταχθητε υπερ των καθαρων αυτων ανθρωπων.

Έλατε μαζί μας. Στηρίξτε το Νησί μας πέρα από πολιτικές και παραταξιακές συμφερολοντολιγικες σκοπιμότητες..  Οτι γίνεται για καλό του νησιού μας δεν πρεπει να εχει και δεν έχει ταυτότητα..  Ολα γίνονται για την πρόοδο και το καλό του Νησιού μας.

Πηγες: Δημοτική Βιβλιοθήκη της Ερμουπόλεως κατάλογος. Καταγραφή: Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Μαρίζα Δαλεζίου. Επιμέλεια: Χρήστος Λούκος.
Η Βιβλιοθηκη Σταυρου Βαφία. Χρήστος Λουκος Τάινα Χιετάλα Αγγελική Ψιλοπούλου.
Ιστορία του Οικισμού της Ερμούπολης. Ανδρέα Δρακάκη.
Ερμουπολη. Κόκκου Τραυλού
Ιστορία Της Σύρου. Τιμολέοντα Αμπελά
Μανου Ελευθεριου, Μαυρα Ματια.
Προσωπικές έρευνες και καταγραφές και μελέτες σε διαφορές βιβλιοθήκες/

Παναγιώτης Κουλουμπής
25 Ιουνίου 2016
Ερμούπολη Σύρος Κυκλάδες Ελλάδα.